1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: یکشنبه 10 دسامبر 2017. برابر با یکشنبه, 19 آذر 1396

تحریم یا شطرنج اقتصادی

.



پس از صدسال از آغاز جنگ جهانی اول گویی نوار هستی به انتهای خود رسیده و دوباره قصد از نو خواندن حوادث تلخ گذشته را دارد. نقشه گیتی در پی آمال و آرزوهای سیاستمداران شطرنج‌باز، دچار تغییراتی گشته است. عده‌ای بی‌خبر از همه‌جا زبان و دین خود را در معرض نابودی دیده‌اند و به دام کشورگشایان افتاده‌اند و یا تنها به جرم سرباز بودن، آلوده این بازی گشته‌اند؛ اما شطرنج همیشه دو طرف داشته است، سفید (آمریکا) و سیاه (روسیه). این دوگانگی رنگی (۱) درگذشته نشانی از پاکی و پلیدی بود اما امروزه روشن‌کننده شخصی است که اولین حرکت را برای شروع بازی انجام می‌دهد.

با گذری به تاریخ خواهیم دید که شطرنج اقتصادی پدیده‌ای نوین نبوده و بارها از سوی سیاستمداران مورداستفاده قرارگرفته است. ایران و هند به دلیل موقعیت‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی خویش، هرازگاهی مورد سوءاستفاده قرارگرفته و برای متوقف کردن قطار اقتصادی کشورهای صاحب قدرت، به تسخیر درآمده‌اند. با آشنایی دیگر کشورها با شطرنج و هوشمند شدن بازیگران، قوانین بازی نیز تغییر کرده و به برخی از مهره‌ها آزادی‌های حرکاتی بیشتری داده شد (۲). کشورهای اروپای غربی و آمریکا که پس از جنگ جهانی دوم ایده‌های کمونیستی را خطری برای حیات خود دیده، شطرنج اقتصادی را آغاز نمودند. دادن وام‌های اقتصادی بلندمدت، آسان نمودن دستیابی کشورهای اروپای شرقی به بازارهای اقتصادی غرب، قرارداد پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و تشکیل اتحادیه اروپا ازجمله مواردی است که به فیل‌های اروپای شرقی، قدرت عمل بیشتری بخشید. اتحاد جماهیر شوروی پس از فروپاشی، دیگر توان گذشته خود را دارا نبود و در این بازی به‌ناچار به قلعه روی آورد. پوتین و حزب کرملین با سامان بخشیدن به اوضاع سیاسی و اقتصادی خویش با کمک مافیاهای گازپُروم (GAZPROM) و نفت روس (RUS-NAFTA) زمینه را برای حمله آماده یافتند. روش بازی از سوی پوتین، تکرار حرکات انجام‌یافته از سوی غرب بود. آسان نمودن قوانین گمرکی، اعطای وام‌های درازمدت میلیارد یورویی به کشورهای اسلاویک، تقویت اتحادیه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (Commonwealth of Independent States).

طرح الحاق اوکراین به جمع کشورهای کمیسیون اروپا، هدف قرار دادن مهره وزیر روسیه بود. پوتین به هر روش ممکن سعی در نجات این مهره خویش نمود اما شهروندان اوکراینی میلی به بازی در میان مهره‌های سیاه نداشته و خود را سفید و اروپای غربی می‌دانستند. یک‌مهره پیاده با رسیدن به آخرین ردیف در خانه حریف تبدیل به وزیر و به بازی بازخواهد گشت، الحاق شبه‌جزیره کریمه به روسیه و عملیات شورشیان جدائی‌طلب در شرق اوکراین تلاش برای تبدیل کردن پیاده به وزیر است. آمریکا که خود آغازکننده این شطرنج بوده است، با وضع تحریم‌های اقتصادی علیه کشور روسیه تلاش خود را در جلوگیری از این تبدیل مهره انجام داده است. تحریم‌های اقتصادی به‌مانند همیشه تنها کشور یا به عبارتی دقیق‌تر دولت موردنظر را هدف قرار نمی‌دهد، پیاده‌های دیگری نیز در این میان فدای پیروزی خواهند شد. آمریکا و کشورهای اروپای غربی با سرلوحه قرار دادن تحریم‌های اقتصادی و نقش آن در جلوگیری از برنامه‌های اتمی دولت اسلامی، به دنبال خنثی نمودن سیاست‌های پوتین و جلوگیری از تغییر مرزهای اروپا در قرن بیست و یکم می‌باشند. روسیه نه‌تنها در عرصه ورزشی دارای شطرنج‌بازان نامداری چون گری کاسپارف (Garri Kasparov) است، در سیاست نیز ولادیمیر پوتین قواعد بازی را به‌خوبی آشناست. مقایسه ایران و روسیه به جهت پررنگ نشان دادن تحریم‌ها، قیاس مع‌الفارق است؛ زیرا نه روسیه، جمهوری اسلامی است و نه شخص پوتین به‌مانند آیت‌الله خامنه‌ای دچار ضعف در آنالیز حرکات و تن دادن به نرمش قهرمانانه.

 

مقایسه تحریم‌های اعمالی علیه ایران و روسیه

 
 
 

ممنوعیت صادرات و واردات سلاح‌های سنگین

 

ممنوعیت صادرات کالا و فنّاوری مرتبط با ساخت موشک‌های نظامی

 
 

مسدود شدن دارایی‌های دولت ایران، تحریم بانک‌های ایران و تعدادی از نهادها و شرکت‌های وابسته به سپاه پاسداران

 

قرار گرفتن نام تعدادی از اتباع روس و اوکراین و شرکت‌های تجاری در ارتباط با دولت روسیه در فهرست تحریم‌ها

 
 

محدودیت صادرات کالاهای با مصرف دوگانه (نظامی)

 

روسیه خود صادرکننده تسلیحات نظامی است

 
 

اعمال تحریم علیه کشورهای ثالث و صادرکننده محصولات به ایران

 

تنظیم لیستی از کالاها از سوی پوتین و تحریم واردات برخی محصولات کشورهای اروپایی به روسیه

 
 

منع شرکت‌های نفتی آمریکا از سرمایه‌گذاری در پروژه‌های نفتی ایران

 

وابستگی کشورهای اروپای غربی به نفت و گاز روسیه

 
 

تحریم تأسیسات هسته‌ای و توقیف دارایی شرکت‌های وابسته به برنامه هسته‌ای

 

روسیه از صادرکنندگان فنّاوری و تأسیسات هسته‌ای است

 
 

بازرسی محموله‌های هوایی و دریایی به مقصد ایران یا بالعکس

 

بازرسی کاروان کمک‌های به‌ظاهر انسان دوستانه روسیه به مردم شرق اوکراین

 
 

قطعنامه‌های شورای امنیت

 

به دلیل سود بردن روسیه و چین از حق وتو، امکان‌پذیر نیست

 
 

تحریم صادرات بنزین، بخش کشتیرانی و انرژی

 

به دلیل سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ نفتی به‌مانند شل و توتال در پروژه‌های نفتی روسیه، در صورت اعمال از موفقیت چندانی برخوردار نخواهد بود

 
 

تحریم هواپیمایی ملی ایران

 

تحریم یک شرکت هواپیمایی کوچک و ارزان‌قیمت دوبرولت روسی (dobrolet)

 
 

تحریم بانک مرکزی ایران

 

خرید اوراق قرضه دولت آمریکا توسط سرمایه‌داران روسی

 



از دیگر تفاوت‌های میان روسیه و جمهوری اسلامی می‌توان به موارد زیر نیز اشاره نمود:

اقتصاد و سیاست در هر دو کشور درگیر باندهای مافیایی بوده اما مافیای ایرانی به دلیل چنددستگی در میان خود، آن ‌یک دستگی و دیسیپلین روسی را دارا نیست. در روسیه وظایف پول‌شویی و گمراه کردن سیستم مالیاتی اروپا در میان گروه‌های کوچک تقسیم گشته و با شناسایی یک فرد و خارج شدن آن از حلقه بازی، هدف‌های از پیش تعیین‌شده به خطر نخواهد افتاد. در صورت خیانت، شیوه انتقام‌گیری و تسویه‌حساب بسیار خشن بوده و با فرار به کانادا (محمود رضا خاوری) مشکلی حل نخواهد گردید و به عقیده بیشتر سازمان‌های مافیایی، تنها خون خیانت را پاک می‌نماید. روسیه با آلوده و وارد ساختن جمع کثیری از شهروندان روسی به این بازی، این ایده را ملکه ذهن مهره‌های خود نموده است که سود و رفاه در زندگی درگرو یکدستی و یکرنگی با مافیا است. محمود احمدی‌نژاد که تمایل فراوانی به الگوبرداری از حرکات پوتین – مِدوِدوُف دارد، در دوران حیات سیاسی خود در واکنش به قطعنامه‌های شورای امنیت در چندین مورد اقدام به گردن کشی و کاغذ پاره خواندن آن‌ها نمود. احمدی‌نژاد ایده تقابل به‌مثل تحریم‌ها را به آزمایش گذاشت و در پاسخ به نفروختن سوخت به هواپیماهای ایرانی در فرودگاه‌های بین‌المللی، از سوخت‌گیری هواپیماهای خارجی در فرودگاه بین‌المللی تهران جلوگیری به عمل آورد. چنددستگی در میان مافیای سیاسی اقتصادی ایران خود را بارها به نمایش گذارد؛ درزمانی که می‌بایست مهره‌ها یکدیگر را پوشش دهند، تسویه‌حساب‌های داخلی در میان وابستگان به سپاه پاسداران و جناح اصلاح‌طلب فرصتی برای دور زدن تحریم‌ها توسط جمهوری اسلامی باقی نگذاشت.

پاسخ روسیه در جواب تحریم‌های اعمال‌شده متفاوت است، روسیه محصولات گوناگون اروپایی به‌مانند:

فرآورده‌های گوشتی، محصولات لبنی، غلات و میوه را به مدت یک سال از کشورهای اروپایی خریداری نخواهد کرد و میزان واردات خود از کشورهای اروپایی را کاهش خواهد داد. بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی اتاق بازرگانی بلژیک، این کشور با قرار گرفتن در لیست تهیه‌شده از سوی پوتین، مبلغی به میزان صد میلیون یورو تنها از توقف صادرات گلابی به کشور روسیه ضرر خواهد دید (۳). کشورهای دیگری به‌مانند لهستان نیز با قرار گرفتن در لیست سیاه پوتین، خواستار بازنگری در این لیست گشته‌اند. در صورت اعمال محدودیت در واردات محصولات اروپایی به روسیه، بسیاری از شرکت‌های تجاری بازار کار خود را ازدست‌داده و مجبور به اخراج کارگران و کارمندان خود خواهند شد. دولت‌های اروپایی می‌بایست برای جبران ضرر حاصل از محدودیت واردات به روسیه، سیاست صرفه‌جویی اقتصادی را بیش از گذشته در پیش‌گرفته یا در اجرای تحریم‌های اقتصادی علیه دولت روسیه تجدیدنظر نمایند. روسیه در جواب تحریم شرکت هوایی دوبرولت (دخترخوانده اروفولووت Aeroflot بزرگ‌ترین شرکت هوایی روسیه) با صحبت از احتمال ممنوعیت پرواز بر فراز سیبری به تقابل به‌مثل با تحریم‌ها پرداخته است (۴). ممنوعیت پرواز بر فراز سیبری باوجود ضرر مالی حاصل از کسر درآمد از پروازهای بر فراز سیبری، خطوط هوایی هلند، انگلستان، فنلاند، آلمان و فرانسه را مجبور به جایگزینی مسیری دیگر برای پرواز به کشورهای شرق دور می‌نماید.

با توجه به گفته‌های بالا و مقایسه توان اقتصادی-نظامی روسیه و ایران، به‌هیچ‌عنوان نمی‌توان دو کشور را در یک ردیف قرار داده و همانند ایران به انتظار تأثیر تحریم‌ها و توقف حمایت روسیه از شورشیان جدایی‌طلب شرق اوکراین نشست. شطرنج اقتصادی اوباما-پوتین، بازی گرانی است که به سود اقتصاد شهروندان اروپایی نیست و تا فرسوده ساختن ذهن و جیب رأی‌دهندگان به‌پیش خواهد رفت. شرایط روز نشان‌دهنده عدم توازن در بازی است اما با ادامه یافتن این بازی، بازیگران آن چاره‌ای جز پات (تساوی) و بازگشت به خانه اولیه نخواهند داشت.


۱) http://hr-moshir.blogfa.com/post-11.aspx
۲) http://www.iranchess.blogfa.com/89122.aspx
۳) http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/3715510/2014/08/08/Belgen-voeren-actie-tegen-Russische-sancties-met-perenselfies-toffepeer.dhtml
۴) http://www.nrcq.nl/2014/08/10/niet-meer-vliegen-over-siberie-betekent-problemen-voor-europese-en-russische-maatschappijen

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه کردن

نظرات   

 
#1 وجدانی 1393-05-27 13:55

هموطن جوان و بسیار اندیشمند، جناب دانیال خنده رو!

ضمن سپاس و قدردانی از این همه توجه و بررسی قابل تأملتان در خصوص نتنها امور سیاسی بلکه مسائل اقتصادی جهانِ حول حوش مملکتمان، باید گفت حقیقتِ مطلب نباید چندان تفاوت و اختلافی با همانی که شما در این تحلیلِ خوب و با ارزشتان ارائه داده اید، داشته باشد. قدرتهای بزرگ جهان بخاطر منافع و سودِ خودشان به هر عمل و بازی سیاسی که برای خود مجاز می دانند و در آن به تبحر رسیده اند، دست می زنند و در این مورد به اینکه ممکن است خیلی های دیگر متضرر گردند و حتی از بین بروند اهمیتی نمی دهند. اما جای امیدواری و بسا خرسندی این است، اشخاصی همانند جنابعالی وجود دارند مسائل را بزبانی بسیار آشنا و قابل فهم متذکر شوند و همگان و علی الخصوص قربانیان این بازیهای سیاسی و مآلآ اقتصادی را هشدار دهند. باشد که مطلعین، سیاست ورزان، منورالفکرهای راستین و میهنپرستان ایرانی ما با عنایت به چنین هشدارها و بیاناتِ آگاهی دهنده، بیش از پیش مراقبِ اقدامات و تحرکاتِ اجانب و مزدوران بدتر از اجانب باشند. بسیار دردناک و آزار دهنده خواهد بود وقتی به نیرنگ بازی ها و حیله گریهای دشمنانِ ایران پی ببریم و نقشۀ خطرناکِ آنان را دریابیم ولی در صدد جلوگیری و خنثا نمودن آن بر نیآمده و در چنین بازی شطرنجی مات بشویم.
بازگو کردن
 

برگه درخواست عضویت
ایمیل دبیرخانه حزب
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

بیانیه مشترک چهار سازمان و حزب سیاسی…

بیانیه ایران‌گرایان در رابطه با زمین‌لرزه در غرب ایران…

فاجعه زمین‌لرزه در غرب ایران…

حمایت دولت‌های خارجی از مردم ایران باید مشروع و ریشه‌دار باشد…

چشم‌اندازی به هویّت و ملیّت…

مقالات دگراندیشان جدید

مشکل، مردم ایران نیستند؛ رژیم جانی‌شان است…

قیام ملی نقاب (نجات قیام ایران بزرگ)…

آیت‌الله مایک؛ آمریکاییِ مسلمان‌شده‌، رئیس جدید میز ایران سازمان سیا…

ایران را چرا باید دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

مقالات هم‌اندیشان جدید

آیا هدف روسیه تبدیل ایران به یک «حکومت اقماری» است؟…

مارتین لوتر: مردی که به قرون‌وسطی فرمان ایست داد…

تشدید «جنگ سرد» در مناسبات آمریکا و ایران…

جشن مهرگان، تجدید پیمان با مهر و روشنایی…

آمریکا و آینده مبهم توافق اتمی با ایران…