1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: یکشنبه 25 فوریه 2018. برابر با یکشنبه, 06 اسفند 1396

دکتر حمید تفضلی

مشروطه ایرانی و گفتمان ملی

  جنبش مشروطه با شکل گرفتن گفتمانی متجدد به‌منظور ساختن بستری برای پرورش چشم‌اندازی روشنگرانه به فرهنگ و انسان ایرانی همراه بود. نوشته‌های احمد کسروی، علی‌اکبر دهخدا و اشعار پورداود بیانگر سرآغاز چنین گفتمان روشنگرانه است. ویژگی این بینش روشنفکرانه، توانایی آن در پیوند ایرانیان و چالش آن مقاومت نیروهای سُنت‌گرا و مهاجرت روشنفکران ایرانی به خارج از کشور بود. این چالش درگذر مشروطه تا به امروز نه‌تنها باقی‌مانده است، بلکه با آمیزش دین و سیاست، با ایستادگی گروه‌های مذهبی و چپ‌گرا در برابر هویت و فرهنگ ایرانی و با موج مهاجرت ایرانیان از دوران انقلاب اسلامی و جنگ تا به امروز شدت گرفته است. حزب مشروطه ایران (لیبرال دموکرات) با گفتمان هویت و ملیت در کنفرانس اروپایی در پاییز ۱۳۹۶ نیاز به گشایش بحث در آن دو فراسنج را با دوری جستن از هرگونه رادیکالیسم مطرح نمود. گفتمان هویت و ملیت مکمل بینش حزب به استقلال ایران، استقرار یک نظام ملی و مردم‌سالار، حقوق اقوام ایرانی و حفظ و ترویج گوناگونی قومی و فرهنگی است. چالشی که حزب ما با آن روبرو است در دو راستاست: یکی در فرم، یعنی متودولوژی و دیگری در محتوا که همچنان در بینش‌های چپ، مذهبی، راست رادیکال و نژادپرستانه مشاهده می‌شود. قطعنامه کنفرانس اروپایی حزب بینش خود در این چالش را مشخص نمود. نوشته حاضر به بررسی این دو چالش و همچنین به هدفمندی گفتمان هویت و ملیت در اندیشه حزب مشروطه ایران می‌پردازد.

بیشتر بخوانید ...

چشم‌اندازی به هویّت و ملیّت

  برخلاف هویّت فردی که در راستای تعریف خودِ واژه، امری ست سرچشمه گرفته از اراده و خواست فردی و همچنین برخلاف هویّت فرهنگی که ساختاری ست گویای ارتباط فرد در تنیدگی تاریخی، اجتماعی و فرهنگی، ملیّت در گفتمان تاریخی موضوعی است مربوط به وظایف دولت‌های ملّی. اندیشه »یک کشور ـ- یک ملّت« در گفتمان حزب مشروطه ایران (لیبرال دمکرات) چشم‌اندازی است بر تعریف دولت، انسان و رابطه این دو بر اساس آنچه گفته شد. این اندیشه با در نظر گرفتن تنیدگی جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی ایران، با توجّه به احساسات همه انسان‌هایی که تبار و فرزندانشان با هویّت ایرانی آمیخته‌شده است و بدون اعتقاد به هرگونه محدودیت نژادی، قومی، دینی و یا زبانی پشتوانه هویّت فردی و فرهنگی ایرانی در چهارچوب حقوق بشر و یک دولت مردم‌سالار است. حزب مشروطه ایران (لیبرال دمکرات) با پیروی از اصل »یک کشور ـ- یک ملّت«باور بر گوناگونی نژادی، قومی، دینی و زبانی دارد و پایندگی و شکوفایی ایران را استوار بر هویّت فرهنگی کثرت‌گرا می‌داند. توانایی پذیرش و شکوفایی در تاریخ ایران دلیلی ست بر کثرت‌گرایی فرهنگی در تعریف ملیّت ایرانی. گفتمان هویّت و ملیّت ایرانی، امروز نیازمند اصولی ست برآمده از کثرت‌گرایی فرهنگی در حکم مهم‌ترین شناسه فرهنگ ایرانی. چنین اصولی توانایی خود را در انتقال دیدگاه‌ها و موازین هم روزگار به یک گفتمان سیاسی سازنده و فراگیر نشان می‌دهد. هویّت و ملیّت دو فراسنج بنیادین گفتمان سیاسی حزب مشروطه ایران )لیبرال دمکرات(را شامل می‌شوند. قطعنامه کنگره پنجم و پیوست منشور در «عدم تمرکز و حقوق اقوام و مذاهب ایران» مردم‌سالاری را در مرکز گفتمان سیاسی قرار می‌دهد، تبعيض نژادی، جنسيتی، مذهبی و قومی در ميان ايرانيان را منع می‌داند. بر اساس همان قطعنامه حزب با پیروی از گوناگونی قومی و مذهبی در همزیستی ایرانیان در طول هزاره‌ها در سرزمين خود و از اصل تجزیه‌ناپذیر بودن حاکميت و تقسيم‌پذير بودن حکومت، تنها يگانگی ملّی در يک جامعه آزاد و هم‌سود را مهم‌ترین عامل آزادی و آبادی ایران می‌داند.

بیشتر بخوانید ...

۷ آبان ۱۳۹۵ ـ چرا کوروش؟

  aa

بیشتر بخوانید ...

۷ آبان ۱۳۹۵:‌ پیامی در یک کُنش

  یگانگی و همبستگی می‌تواند از نقطه‌ای این‌چنین آغاز شود. در پاسارگاد و کوروش می‌توان آنچه را دید که بیانگر حافظه فرهنگی ماست. از کنش هفتم آبان می‌توان آنچه را خواند که برآمده از خستگی اجتماعی و سرافکندگی فرهنگی سی‌وهشت سال گذشته و برخاسته از آرزوی یگانگی ملّی است. کلام «ایران سرزمین ما است» و «ما فرزندان ایران هستیم» که هر ایرانی در نخستین روزهای مدرسه با آن آشنا می‌شود، معنای نمادین خود را درکنش هفتم آبان می‌یابد. فیلم «باشو» و پاسارگاد دو گونه هنری متفاوت در برقراری ارتباط فرهنگی هستند؛ یکی فیلم و دیگری معماری. امّا در معنای نمادین هر دو در چهارچوب ارتباط فرهنگی، یک پیام نهفته است و آن پذیرفتن ایرانی بودن با تمام جزئیات و کلیّات، خواسته و ناخواسته‌ها، بوده‌ها و کمبودها، تشابه‌ها و تفاوت‌هاست. ایران یگانه و همبسته سرزمینی‌ست که منکر تنیدگی رشته‌های قومی، زبانی و دینی گوناگون نباشد و هیچ‌یک را بر دیگری برتری ندهد. آن سرزمینی‌ست که از تفاوت‌ها جدال و جدایی نسازد بلکه خود را از گوناگونی‌ها بسازد. هویّت فرهنگی چنین ایرانی سرچشمه گرفته از دوران باستانی تا ساسانی به‌سوی «دو قرن سکوت» تا عصر صفوی و شیعی، از هنر صفوی و قاجاریه به‌سوی تجزیه شمال ایران تا پهلوی و از شکوه دوران پهلوی تا سراشیبی جمهوری سلامی به‌سوی ویرانگری و مهاجرت است. هویّت فرهنگی ما در این‌همه فراز و نشیب تعریف می‌شود و نه‌فقط در بخشی از آن‌که در چشم‌انداز فردی شاید خوش‌آیندتر بنماید.

بیشتر بخوانید ...

نگرش اصولی بر عوام‌گرایی در گفتمان سیاسی

  عوام‌گرایی به گونه جدال طلبی، آشوبگری و کسب قدرت، ویژه فرهنگ‌های اروپایی نیست، بلکه تاریخ هم روزگار ایران را شکل و معنی می‌دهد. نمونه‌های بارز آن در دگرگونه سازی رویدادهای تاریخی و دروغ‌پردازی است که از نیمه دوم دهه هفتاد به این‌سو گفتمان سیاسی نیروهای مخالف دولت و نظام را شکل بخشید. دروغ‌پردازی‌ها در مورد مرگ پهلوان تختی، صمد بهرنگی، پیرامون نبود استقلال ملّی و آزادی متلّق و مهم‌تر از همه طرح حکومت اسلامی به‌عنوان تنها راه نجات ایران و با ادعای برابری قشرهای مختلف اجتماعی، ازجمله شعارهای اساسی در هموار کردن راه جهت پیروزی چپ‌گرایان و اسلام‌گرایان به شمار می‌روند. گام‌هایی که روح‌الله خمینی در آغاز برداشت و بسیاری از مردم درس‌خوانده را همراه خود ساخت، بدون شباهت به روش کولا دی رینزی نیست. خمینی همچون کولا دی رینزی از حکومت وقت نیرویی فاسد ساخت و این نیرو را با تکیه‌بر دروغ‌پردازی و تحریف تاریخی مخالف اسلام معرفی کرد. پذیرفتن دروغ‌پردازی و تحریف تاریخی از سوی مردم بُعد دیگر اندرکنشی عوام‌گرایی را نشان می‌دهد. در گذشته نگاری انقلاب اسلامی می‌توان نبود یک جهان‌بینی ساختاری، تحریک احساسات عمومی، دگرگونه سازی تاریخی و انحراف اذهان عمومی در نیل به قدرت را از مشخصه‌های عوام‌گرایی در انتقال قدرت از پادشاهی ایرانی به جمهوری اسلامی دانست.

بیشتر بخوانید ...

برگه درخواست عضویت
ایمیل دبیرخانه حزب
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

مشروطه ایرانی و گفتمان ملی…

22 بهمن و خیزش مردم ایران…

تلاش بیهوده حجاریان…

هفدهم ماه دی، روز زن در ایران…

بیانیه جبهه ایران‌گرایان در پشتیبانی از تظاهرات گسترده مردم در ایران…

مقالات دگراندیشان جدید

مشکل، مردم ایران نیستند؛ رژیم جانی‌شان است…

قیام ملی نقاب (نجات قیام ایران بزرگ)…

آیت‌الله مایک؛ آمریکاییِ مسلمان‌شده‌، رئیس جدید میز ایران سازمان سیا…

ایران را چرا باید دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

مقالات هم‌اندیشان جدید

بحثی در مقوله رفراندوم درخواستی و بیانیه پانزده اصلاح‌طلب پشیمان…

آیا هدف روسیه تبدیل ایران به یک «حکومت اقماری» است؟…

مارتین لوتر: مردی که به قرون‌وسطی فرمان ایست داد…

تشدید «جنگ سرد» در مناسبات آمریکا و ایران…

جشن مهرگان، تجدید پیمان با مهر و روشنایی…