1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: یکشنبه 17 سبتامبر 2017. برابر با یکشنبه, 26 شهریور 1396

بودونبود مشروطیت

.



صدور فرمان مشروطیت در 13 مرداد 1285 خورشیدی که ممالک محروسه ایران را جزو کشورهای صاحب قانون و حکومت مقیده درآورد، حاصل گسستی بود که در فرهنگ و فکر برخی از نخبگان ایجادشده بود و ریشه در تحولی داشت که از آشنایی با اندیشه‌های مدرن و آگاهی از بُن‌بستی در اندیشه سُنتی بود که سده‌ای پیش از استقرار مشروطیت، به عرصه رسیده بود. در آستانه سالگردی دیگر از مشروطیت، بودونبودی از آن را در اشاره‌ای به قوت و ضعف‌های مشروطه می‌آورم.

یکم- تأسیس مجلس شورای ملی که نخستین محصول فرمان مشروطیت بود، راه را برای ایجاد نهادهای جدید و تحول در نهادهای اجرایی قدیم فراهم ساخت. تدوین قانون اساسی و متمم آن، حاصل مجلس اول بود. به دنبال آن انتشار مجلات قانون‌مند شدند. شیوه اداره ایالات ممالک محروسه مدون شد. قوای حکومتی تحت لوای انضباط اداری درآمدند و قوه قضاییه از سلوک ملایان بیرون آمده و از قوانین مدون برخوردار شد.

دوم- استقرار مشروطیت در زبان و اندیشه اهل ادب و هنر هم راه گشود؛ شعر نو در زبان‌های فارسی و ترکی از محتوای انتزاعی به درآمد و مضامین اجتماعی را با مفاهیم نوین به عرصه رساند. داستان کوتاه و رمان ترکی و فارسی از گسست و ناتوانی ادبیات سُنتی در بیان مقتضیات زمانه، پدید آمدند.

سوم- باورهای مذهبی و نهاد سُنتی دین که پیش از مشروطیت در رویدادهای پدیداری آیین‌های بابی و ازلی/ بهایی تن به تجدد داده بود، در جریان مشروطه‌خواهی بااینکه بخش عمده‌ای از متجددان را در خود جای‌داده بود، به حاشیه رانده شد.

چهارم- زنان ایران در نخستین کنش‌های اجتماعی و سیاسی حضور داشتند، در دوران اولیه استقرار مشروطیت نادیده گرفته شدند. دهه‌هایی بعد از استحکام نهادهای مدنی و سیاسی نوین در ایران بود که زنان به‌حق آموزش‌وپرورش و حضور در مراکز اجتماعی و سیاسی دست یافتند.

پنجم- ممالک محروسه ایران که با مشروطیت دارای قانون، مجلس و فرهنگ تازه‌ای شده بود، اقوام گوناگون و مذاهب مختلف را به اقلیت‌های حاشیه‌ای تبدیل کرد و از تنوع قومی و تعدد باوری سنتی نتوانست چهره‌ای متکثر و مدرن ایجاد کند. به‌واقع سیطره رهیافت وحدت‌گرایانه از مدرنیته که با بنیان مشروطیت در ایران و حوادث پس‌ازآن در قدرت دولتی مأوا گزیده بود، راه را بر رهیافت کثرتگرایانه از نظام دانایی مدرن بست و سده‌ای از تاریخ ایران را با کمبودهایی در به رسمیت شناختن حقوق آموزشی و فرهنگی و سیاسی اقوام و مذاهب مواجه ساخت.

اینک که اعلان مشروطیت سده‌ای پس‌ازآن گرفتار استبداد دینی و مشروعیت است، نگاهی از بیرون به پدیده مشروطیت و صدسالی که با نقاط قوت و ضعف و بایسته و نبایسته‌هایش پشت سر گذاشته می‌تواند راه گشای مدرن اندیشان و مشروطه‌خواهانی باشد که دل درگرو آزادی‌خواهی و سر در آستانه برابری حقوقی انسان‌ها دارند.

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه کردن

برگه درخواست عضویت
ایمیل دبیرخانه حزب
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

بیانیه جبهه ایران‌گرایان درباره پدیده کولبری و رخدادهای اخیر بانه…

۷ آبان ۱۳۹۵ ـ چرا کوروش؟…

١٤ امرداد ماه سالروز انقلاب مشروطه ایران…

پیش به‌سوی همگامی ملی‌گرایان ایران…

درگذشت بانو مريم ميرزاخانى…

مقالات دگراندیشان جدید

مشکل، مردم ایران نیستند؛ رژیم جانی‌شان است…

قیام ملی نقاب (نجات قیام ایران بزرگ)…

آیت‌الله مایک؛ آمریکاییِ مسلمان‌شده‌، رئیس جدید میز ایران سازمان سیا…

ایران را چرا باید دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

مقالات هم‌اندیشان جدید

آمریکا و آینده مبهم توافق اتمی با ایران…

وقت فراموشی نیست…

سیاست در ایران طوری دوقطبی شده که هر یک حیات خود را در مرگ دیگری می‌بیند…

در انتخابات بریتانیا همه احزاب بازنده شدند…

ترجمه مصاحبه شاهزاده رضا پهلوی با i24News…