1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: شنبه 22 آوریل 2017. برابر با شنبه, 02 ارديبهشت 1396

بودونبود مشروطیت

.



صدور فرمان مشروطیت در 13 مرداد 1285 خورشیدی که ممالک محروسه ایران را جزو کشورهای صاحب قانون و حکومت مقیده درآورد، حاصل گسستی بود که در فرهنگ و فکر برخی از نخبگان ایجادشده بود و ریشه در تحولی داشت که از آشنایی با اندیشه‌های مدرن و آگاهی از بُن‌بستی در اندیشه سُنتی بود که سده‌ای پیش از استقرار مشروطیت، به عرصه رسیده بود. در آستانه سالگردی دیگر از مشروطیت، بودونبودی از آن را در اشاره‌ای به قوت و ضعف‌های مشروطه می‌آورم.

یکم- تأسیس مجلس شورای ملی که نخستین محصول فرمان مشروطیت بود، راه را برای ایجاد نهادهای جدید و تحول در نهادهای اجرایی قدیم فراهم ساخت. تدوین قانون اساسی و متمم آن، حاصل مجلس اول بود. به دنبال آن انتشار مجلات قانون‌مند شدند. شیوه اداره ایالات ممالک محروسه مدون شد. قوای حکومتی تحت لوای انضباط اداری درآمدند و قوه قضاییه از سلوک ملایان بیرون آمده و از قوانین مدون برخوردار شد.

دوم- استقرار مشروطیت در زبان و اندیشه اهل ادب و هنر هم راه گشود؛ شعر نو در زبان‌های فارسی و ترکی از محتوای انتزاعی به درآمد و مضامین اجتماعی را با مفاهیم نوین به عرصه رساند. داستان کوتاه و رمان ترکی و فارسی از گسست و ناتوانی ادبیات سُنتی در بیان مقتضیات زمانه، پدید آمدند.

سوم- باورهای مذهبی و نهاد سُنتی دین که پیش از مشروطیت در رویدادهای پدیداری آیین‌های بابی و ازلی/ بهایی تن به تجدد داده بود، در جریان مشروطه‌خواهی بااینکه بخش عمده‌ای از متجددان را در خود جای‌داده بود، به حاشیه رانده شد.

چهارم- زنان ایران در نخستین کنش‌های اجتماعی و سیاسی حضور داشتند، در دوران اولیه استقرار مشروطیت نادیده گرفته شدند. دهه‌هایی بعد از استحکام نهادهای مدنی و سیاسی نوین در ایران بود که زنان به‌حق آموزش‌وپرورش و حضور در مراکز اجتماعی و سیاسی دست یافتند.

پنجم- ممالک محروسه ایران که با مشروطیت دارای قانون، مجلس و فرهنگ تازه‌ای شده بود، اقوام گوناگون و مذاهب مختلف را به اقلیت‌های حاشیه‌ای تبدیل کرد و از تنوع قومی و تعدد باوری سنتی نتوانست چهره‌ای متکثر و مدرن ایجاد کند. به‌واقع سیطره رهیافت وحدت‌گرایانه از مدرنیته که با بنیان مشروطیت در ایران و حوادث پس‌ازآن در قدرت دولتی مأوا گزیده بود، راه را بر رهیافت کثرتگرایانه از نظام دانایی مدرن بست و سده‌ای از تاریخ ایران را با کمبودهایی در به رسمیت شناختن حقوق آموزشی و فرهنگی و سیاسی اقوام و مذاهب مواجه ساخت.

اینک که اعلان مشروطیت سده‌ای پس‌ازآن گرفتار استبداد دینی و مشروعیت است، نگاهی از بیرون به پدیده مشروطیت و صدسالی که با نقاط قوت و ضعف و بایسته و نبایسته‌هایش پشت سر گذاشته می‌تواند راه گشای مدرن اندیشان و مشروطه‌خواهانی باشد که دل درگرو آزادی‌خواهی و سر در آستانه برابری حقوقی انسان‌ها دارند.

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه کردن

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

نمايش انتخاباتى رياست جمهورى اسلامى ايران…

پیام شادباش نوروزی حزب مشروطه ايران (ليبرال دمكرات)…

نگرش اصولی بر عوام‌گرایی در گفتمان سیاسی…

هشتم ماه مارس ٢٠١٧ روز جهانى زن…

تا کيهان پايدار بماند…

مقالات دگراندیشان جدید

چند نکته درباره تظاهرات پاسارگاد (اعتراض به حاکمان اسلامی یا «نژادپرستی»؟)…

کوروش بزرگ دیگر فقط در پاسارگاد نیست…

ایران در تاریخ…

درس‌هایی از بهار عربی…

چرا جهانی‌شدن تنها راه پیش روی ماست؟…

مقالات هم‌اندیشان جدید

۲۲ بهمن: نمایش حرکت انقلاب بر شانه‌ی کارگزاران کرایه‌ای…

نامه شاهزاده رضا پهلوی به دونالد ترامپ: حساب مردم ایران را از حکومت ظالم جمهوری اسلامی می‌بایست جدا کرد…

آرامش پیش از طوفان علیه برجام…

معرفی سلاح‌های انتخابی دونالد ترامپ در جنگ سرد علیه جمهوری اسلامی…

لابی مُرده جمهوری اسلامی نفس کشید! این‌بار به کمک ۳۷ «دانشمند کرایه‌ای…

نظرگاه‌های کاربران جدید

  • بهمن زاهدی
    زبان آخوند را باید شناخت؛ زیرا گفته‌های هر آخوندی مفهوم زیرکانه‌ای دارد که گه گاهی هشداریست به همدیگر.

    ادامه مطلب ..و

     
  • کیهان
    با این روش ها ولیعهد در خاک امریکا در سن 85 سالکی دار فانی را وداع خواهد کرد برای ازادی ایران باید ...

    ادامه مطلب ..و

     
  • کیهان
    سال یک هزار و سیصد و نود و پنج زمانی به نتیجه خواهید رسید که دیگر زمان زیادی گذشته و متوجه خواهید شد ...

    ادامه مطلب ..و

     
  • بهمن زاهدی
    سکوت، فریاد دیگریست وقتی راهی شدم کسی همراهم نبود بارها شنیده بودم تنهایی جرأت می‌خواهد ولی زمانی ...

    ادامه مطلب ..و

     
  • فيروزه غفارپور
    با احترام و درود بعنوان يكى از امضاء كنندگان بيانيه هشدار به اخرين وليعهد ايران لازم ميبينم كه جناب بيت ...

    ادامه مطلب ..و