1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: یکشنبه 17 سبتامبر 2017. برابر با یکشنبه, 26 شهریور 1396

علی اصغر حقدار

بودونبود مشروطیت

  صدور فرمان مشروطیت در 13 مرداد 1285 خورشیدی که ممالک محروسه ایران را جزو کشورهای صاحب قانون و حکومت مقیده درآورد، حاصل گسستی بود که در فرهنگ و فکر برخی از نخبگان ایجادشده بود و ریشه در تحولی داشت که از آشنایی با اندیشه‌های مدرن و آگاهی از بُن‌بستی در اندیشه سُنتی بود که سده‌ای پیش از استقرار مشروطیت، به عرصه رسیده بود. در آستانه سالگردی دیگر از مشروطیت، بودونبودی از آن را در اشاره‌ای به قوت و ضعف‌های مشروطه می‌آورم.

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

رساله سیاسی (طرح عریضه به خاك پای همایونی)

  میرزا یعقوب در این رساله به مساله نظم و نقش آن در آبادانی و پیشرفت کشور اشاره کرده است. در فقره‌ای دیگر از اهمیت تشکیل دولت منتظم و مشروط به قانون یادکرده و ضرورت قانون در جامعه را یادآور شده است. او هم‌چنین به تلاش‌های اولین مصلحان سیاسی و اجتماعی ایران نظیر عباس میرزا، قایم مقام و امیرکبیر اشاره کرده است. از حق شورش و اعتراض ملت در صورتی که دولت از وظایف قانونی و اجرایی‌اش بازماند، نوشته است. جایگاه پارلمان را آورده و از جداسازی شرع و عرف برای قانونمندی جامعه و فرایند بهینه کشورداری نوشته است. میرزا یعقوب از محوریت روابط دیپلماتیک هم غافل نبوده است. هم چنان‌که از ظلم پایگان دینی و دوری آنان از سیاست و حکومت نوشته است. متن رساله را زنده‌یاد دکتر فریدون آدمیت از آرشیو شخصی برای انتشار در اختیار من گذاشتند؛ بنابه نوشته ایشان «رساله سیاسی(طرح عریضه...) نوشته میرزا یعقوب (پدر میرزا ملکم خان) است. میرزا یعقوب این رساله را در اسلامبول نوشته، میرزا یعقوب در 1298 در اسلامبول درگذشت. ضمناً این رساله را بعد از 1285 نوشته، به دلیل آن‌که به نامه «شارل مسمر» فرانسوی اشاره دارد. «مسمر» نامه خود را در 2 مارس 1869 (ذیقعده 1285) نوشته است.»

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

انقلاب مشروطیت ایران به قلم بیژن جزنی و به زبان ‏ترکی

  بیژن جزنی در سه فصل اصلی با زیر‌بخش‌هایی از ‏عواملی که منجر به وقوع انقلاب مشروطیت در ‏ایران شد و جریانات و افرادی که در آن شرکت ‏داشتند و نتایجی که در ایران به بار آورد نوشته ‏است. فصل اول با عنوان انقلاب مشروطیت ایران به ‏بررسی عواملی می‌پردازد که منجر به وقوع انقلاب ‏شدند. وی از زمینه‌های تاریخی عصر صفویه و ‏قاجاریه در ارتباط با دیگر کشورهای اروپایی ‏می‌نویسد و شرایط اجتماعی و اقتصادی شهرهای ‏ایران را تحلیل می‌کند. در بخش دیگری از این فصل ‏بیژن جزنی از اقدامات نوگرایانه دوران عباس میرزا- ‏امیرکبیر و سپهسالار می‌نویسد و آن‌ها را در ‏شکل‌گیری انقلاب مشروطیت بررسی می‌کند. در ‏بخش دیگر از اولین جنبش‌های اجتماعی دوران ‏پیشامشروطه سخن رفته است و با گزارشی کوتاه ‏از وضعیت منجر شده به انقلاب مشروطیت در ‏شهرهایی چون تبریز و اصفهان و تهران و چگونگی ‏برخورد دربار و سفارت‌خانه‌ها، فصل اول تمام ‏می‌شود.‏

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

سندی از سیر مشروطه‌خواهی در ایران، طرح ‏قانون اساسی اول (1289 قمری)‏

  در سیر اندیشه ترقی و پیشرفت، نخبگان ‏ایرانی به ایجاد نهادهای نوین سیاسی مبادرت ‏کردند و طرح‌هایی را برای تدوین قوانین به ‏شاهان وقت و دیگر دست‌اندرکاران کشوری ‏عرضه نمودند؛ آنان به‌درستی دریافته بودند که ‏قانون حافظ امنیت اجتماعی، تأمین‌کننده رفاه ‏مردم و محقق کننده آزادی‌های سیاسی و ‏موجب بقای کشور و عامل دوام ملت است. با ‏این زمینه‌ها قانون‌ها تدوین می‌شد، اما در برابر ‏رأی فردی پادشاه به مرحله اجرا درنمی‌آمد و ‏بعضی وقت‌ها نتیجه‌ای معکوس در استحکام ‏شیوه ایلی و فردی پادشاهان به بارمی آورد. ‏بااین‌حال به دنبال گسترش مبادلات تجاری و ‏ارتباطات سیاسی ایران با کشورهای دیگر، ‏مفاهیم سیاسی نظیر: شورای دولتی – ‏مجلس مصلحت خانه و... آرام‌آرام اذهان نوجو ‏را به خود مشغول نمود و ضرورت نهادینه کردن ‏آن‌ها در سیاست اجرایی کشور بیش‌ازپیش ‏احساس شد. در این راستا تا پیش از استقرار ‏مشروطیت، سه قانون اساسی برای صحه ‏همایونی و اجرایی کردن آن‌ها تدوین شد که ‏اولین طرح از آن‌ها در سال 1289 قمری ‏تهیه‌شده و متن آن پیش‌ازاین به‌صورت مستقل ‏چاپ‌نشده است؛ فریدون آدمیت در کتاب ‏‏«اندیشه ترقی و حکومت قانون – عصر ‏سپهسالار» از آن سخن گفته و به تحلیل ‏برخی از مواد آن پرداخته است. تفکیک حوزه ‏عرفیات از شریعت، رعایت حقوق اقلیت‌های ‏مذهبی، مقید و مشروط کردن قدرت حکومتی، ‏تأمین امنیت جان و مال و عرض و ناموس قاطبه ‏اهالی ایران از هرگونه تعدیات و تجاوزات و... از ‏مواردی هستند که حکایت از روشن‌بینی ‏نویسنده این نخستین طرح رسمی قانون ‏اساسی دارند.‏

بیشتر بخوانید ... اضافه کردن نظر جدید

مشروطه به روایت کسروی

  سخنرانی کسروی در سال‌گشت مشروطیت، یکی ‏از متن‌هایی بشمار می‌رود که مشروطه را با زبانی ‏ساده توضیح می‌دهد و از معنای و مبنای آن ‏می‌گوید؛ کسروی نظام سیاسی مشروطه را ‏برآمده از شکل‌گیری ملت و پیمان اجتماعی آنان ‏برای نگه‌داری ملیت می‌داند که سررشته‌داری ‏قانونمندی را در گذار از حق الهی و فره ایزدی، ‏پایه‌گذاری کرده‌اند. از نظر کسروی، مشروطیت بر ‏اساس حق طبیعی انسان‌ها شکل می‌گیرد. در ‏برابر نظام استبداد و در گشایش و حفاظت از آزادی ‏معنا می‌یابد. کسروی برای پاس داشت و نهادینه ‏کردن مشروطیت در جامعه، فرهنگ‌سازی برای آن و ‏آسیب‌شناسی مشروطیت را به میان می‌کشد. به ‏تعبیر کسروی، کیش‌سازی و ادبیات سُنتی و ‏بی‌توجهی به قانون، از موانع به انجام رساندن ‏مشروطیت در ایران است.‏

بیشتر بخوانید ... 1 نظر

برگه درخواست عضویت
ایمیل دبیرخانه حزب
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

بیانیه جبهه ایران‌گرایان درباره پدیده کولبری و رخدادهای اخیر بانه…

۷ آبان ۱۳۹۵ ـ چرا کوروش؟…

١٤ امرداد ماه سالروز انقلاب مشروطه ایران…

پیش به‌سوی همگامی ملی‌گرایان ایران…

درگذشت بانو مريم ميرزاخانى…

مقالات دگراندیشان جدید

مشکل، مردم ایران نیستند؛ رژیم جانی‌شان است…

قیام ملی نقاب (نجات قیام ایران بزرگ)…

آیت‌الله مایک؛ آمریکاییِ مسلمان‌شده‌، رئیس جدید میز ایران سازمان سیا…

ایران را چرا باید دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

مقالات هم‌اندیشان جدید

آمریکا و آینده مبهم توافق اتمی با ایران…

وقت فراموشی نیست…

سیاست در ایران طوری دوقطبی شده که هر یک حیات خود را در مرگ دیگری می‌بیند…

در انتخابات بریتانیا همه احزاب بازنده شدند…

ترجمه مصاحبه شاهزاده رضا پهلوی با i24News…